Bewijs van non-conformiteit
in de praktijk niet lastig

Wettelijke garantie

Non-conformiteit

Als een product niet voldoet aan de verwachtingen die een koper er redelijkerwijs van mocht hebben, is sprake van non-conformiteit. In dat geval dient de verkoper het product kosteloos te repareren of vervangen. Wat precies van een product mag worden verwacht, hangt af van alle omstandigheden van het geval. Van een dure televisie mag bijvoorbeeld worden verwacht dat het langer meegaat dan een goedkope waterkoker.

Bewijslast consument

Discussie kan ontstaan over de vraag of een product daadwerkelijk non-conform is, of stuk is gegaan door het verkeerd gebruik van de koper. Een televisie kan bijvoorbeeld jarenlang continu aan hebben gestaan, of zijn gevallen tijdens het ophangen.

Gaat een product binnen een jaar kapot, dan neemt de wet aan dat er sprake is van non-conformiteit. Ná het eerste jaar moet de consument dit bewijzen. In dat geval stellen veel verkopers dat de koper moet bewijzen dat het product altijd goed is gebruikt. In de praktijk een onmogelijke opgave, die de consument direct buiten spel zet. Maar klopt deze stelling?

In de praktijk geen probleem

Juridisch gezien ligt de bewijslast genuanceerder. Ook als de bewijslast bij de consument ligt, kan een beroep op non-conformiteit goed slagen. Een consument hoeft slechts te stellen dat het product defect is. Dat zal vaak niet lastig zijn. Een foto of video is in de meeste gevallen voldoende.

Het is vervolgens aan de verkoper om geloofwaardige oorzaken aan te dragen voor het defect. Niet voldoende is om simpelweg enkele scenario’s te schetsen. De verkoper moet daadwerkelijk aannemelijk kunnen maken dat het defect aan het product is veroorzaakt door een andere oorzaak, zoals verkeerd gebruik. Kan de verkoper dit niet? Dan wordt ervan uitgegaan dat sprake is van non-conformiteit en moet de verkoper een kosteloze oplossing bieden.

Enkele voorbeelden

In ECLI:NL:RBROT:2023:652 stelde de consument dat enkele eetkamerstoelen waren ingezakt. De consument had deze stoelen twee jaar in gebruik. Volgens de verkoper voldeden de stoelen desondanks aan de verwachtingen, omdat de stoelen vaak waren gebruikt. Dit was slechts een theoretische mogelijkheid, want de verkoper had hier geen duidelijke aanwijzing voor. De kantonrechter vond deze theoretische mogelijkheid onvoldoende. Daarmee is vast komen te staan dat de stoelen niet goed waren.

In ECLI:NL:RBMNE:2022:6611 brokkelde enkele vloertegels af. Volgens de verkoper was dit te wijten aan de consument, omdat het afbreken zou zijn veroorzaakt door verkeerd gebruik van de stofzuiger en het onzorgvuldig verschuiven van meubelen. De consument bracht daartegenin dat de meubelen op viltgeleiders waren geplaatst en de tegels ook buiten de looproutes afbrokkelde. Dit alles maakte dat de verkoper niet concreet aannemelijk kon maken dat de afbrokkeling door iets anders kon zijn veroorzaakt. Het gebrek aan de tegels is daarmee door de kantonrechter aangenomen.

In ECLI:NL:RBNHO:2024:6620 was sprake van een kapotte televisie. De consument stelt dat online veel andere mensen vergelijkbare klachten hebben met dit type televisie. De verkoper voert hiertegen geen verweer, waardoor de kantonrechter aannam dat de televisie non-conform was.

Onvoldoende gemotiveerd betwist

Het is voor verkopers belangrijk om goed te motiveren waarom het defect ook door andere oorzaken kan zijn ontstaan. In de praktijk zou een onderzoeksrapport van een deskundige bijvoorbeeld kunnen aantonen dat een defect aan een oplaadpoort van een tablet is veroorzaakt door het gebruik van niet-officiële laders, of dat een wasmachine nooit een reinigingsprogramma heeft gedraaid. Kan de verkoper geen goede motivatie geven? Dan wordt door de rechter de non-conformiteit van een product snel aangenomen.